Kıdem ve İhbar Tazminatı Davaları

Kıdem ve ihbar tazminatı, iş sözleşmesi sona eren işçinin en sık talep ettiği iki alacak kalemidir. Bu iki tazminat sıklıkla birlikte anılsa da şartları, hesaplama yöntemi ve vergilendirilmesi tamamen farklıdır. Kıdem tazminatı geçmişteki çalışmanın karşılığı olan bir kıdem ödemesi iken, ihbar tazminatı bildirim süresine uyulmamasının yaptırımıdır.

Uygulamada en çok karşılaşılan hata, istifa dilekçesinin gerekçesiz yazılmasıdır. Ücreti ödenmediği veya sigortası eksik yatırıldığı için işten ayrılan bir işçi, dilekçesine yalnızca “kendi isteğimle ayrılıyorum” yazdığında kıdem tazminatı hakkını fiilen tartışmalı hâle getirir.

Kıdem ve İhbar Tazminatı Davalarında Kıdem Tazminatı

Hak kazanma şartları

Kıdem tazminatına hak kazanmak için iki temel şart aranır: aynı işverene bağlı olarak en az 1 yıl (365 gün) çalışmış olmak ve iş sözleşmesinin kanunda sayılan sebeplerden biriyle sona ermiş olması. Hak doğuran fesih hâlleri şunlardır:

• İşverenin haklı neden dışında (geçerli nedenle veya nedensiz) yaptığı fesih,
• İşçinin haklı nedenle derhâl feshi (ücretin ödenmemesi, sigorta priminin eksik yatırılması, mobbing, iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin alınmaması gibi),
• Askerlik görevi nedeniyle ayrılma,
• Emeklilik, yaşlılık veya malullük aylığı almak amacıyla ayrılma,
• Yaş dışındaki prim gün ve sigortalılık süresi şartlarını tamamlayarak ayrılma (EYT kapsamı; SGK’dan alınacak yazının işverene sunulması gerekir),
• Kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren 1 yıl içinde kendi isteğiyle ayrılması,
• İşçinin ölümü (tazminat mirasçılara ödenir).

Hesaplama

Her tam yıl için 30 günlük giydirilmiş brüt ücret tutarında tazminat ödenir; bir yıldan artan süreler için gün esasına göre orantılı hesaplama yapılır. “Giydirilmiş ücret”, çıplak brüt ücrete süreklilik arz eden ek menfaatlerin eklenmesiyle bulunur:

• Dâhil edilenler: Yol ve yemek yardımı, düzenli ödenen ikramiye ve primler, yakacak-giyecek yardımı, konut ve araç tahsisi, eğitim ve sağlık yardımı gibi süreklilik taşıyan ödemeler.
• Dâhil edilmeyenler: Fazla mesai ücreti, hafta tatili ve genel tatil ücretleri, arızi nitelikteki bir defalık ödemeler, harcırah ve iş aletleri gideri.

Ödenecek tutar, ilgili dönemde geçerli olan kıdem tazminatı tavanını aşamaz. Tavan tutarı her yıl ocak ve temmuz aylarında güncellenir; her tam yıl için ayrı ayrı değil, fesih tarihindeki tavan esas alınarak uygulanır. Kıdem ve ihbar tazminatı hesabında en sık yapılan hata, giydirilmiş ücretin çıplak brüt ücretle karıştırılmasıdır.

Vergi ve faiz

Kıdem tazminatından yalnızca damga vergisi kesilir; gelir vergisi ve SGK primi kesilmez. Geç ödenmesi hâlinde, fesih tarihinden itibaren mevduata uygulanan en yüksek banka faizi işletilir. Bu faiz türü, işçilik alacakları içinde yalnızca kıdem tazminatına özgüdür. Kıdem ve ihbar tazminatı aynı dosyada birlikte talep edilse dahi, bu iki kalem için farklı faiz türleri ve farklı vergi kesintileri uygulanır.

Kıdem ve İhbar Tazminatı Davalarında İhbar Tazminatı

Bildirim süreleri

Belirsiz süreli iş sözleşmesini feshetmek isteyen taraf, karşı tarafa önceden bildirimde bulunmak zorundadır. Kanuni asgari süreler şunlardır:

• İşi 6 aydan az sürmüş işçi için 2 hafta,
• İşi 6 ay – 1,5 yıl sürmüş işçi için 4 hafta,
• İşi 1,5 yıl – 3 yıl sürmüş işçi için 6 hafta,
• İşi 3 yıldan fazla sürmüş işçi için 8 hafta.

Bu süreler asgaridir ve sözleşmeyle artırılabilir; ancak azaltılamaz. Süreye uyulmadan yapılan fesihte, bildirim süresine karşılık gelen ücret tutarında ihbar tazminatı ödenir.

Kimin ödeyeceği

İhbar tazminatı karşılıklı bir yükümlülüktür: Bildirim süresine uymadan işten ayrılan işçi de işverene ihbar tazminatı ödemekle yükümlü olabilir. Buna karşılık haklı nedenle derhâl fesih hâllerinde (her iki taraf için) ihbar tazminatı doğmaz.

Vergi

İhbar tazminatı ücret niteliğinde sayıldığından hem gelir vergisine hem damga vergisine tabidir. Geç ödenmesi hâlinde uygulanacak faiz ise yasal faizdir.

İhbar öneli içinde iş arama izni

Bildirim süresi içinde işverene, işçiye günde en az 2 saat iş arama izni verme yükümlülüğü getirilmiştir. Bu izin kullandırılmazsa, ilgili sürenin ücreti %100 zamlı olarak ödenir.

Kıdem ve İhbar Tazminatı Bakımından İbraname ve Ödeme Belgeleri

Fesih sırasında imzalatılan ibranamelerin geçerli olması için sıkı şartlar aranır: yazılı olması, fesih tarihinden itibaren en az 1 ay geçtikten sonra düzenlenmesi, alacak türünün ve tutarının ayrı ayrı gösterilmesi ve ödemenin banka aracılığıyla yapılmış olması gerekir. Bu şartları taşımayan ibraname geçersizdir; kısmi ödeme içeren belge ise yalnızca makbuz hükmündedir. Uygulamada kıdem ve ihbar tazminatı talepleri, çoğu zaman fesih günü imzalatılan geçersiz bir ibraname gerekçe gösterilerek reddedilmeye çalışılır.

Kıdem ve İhbar Tazminatı Alacaklarında Zamanaşımı

Kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, kötü niyet tazminatı ve yıllık izin ücreti alacaklarında zamanaşımı süresi 5 yıldır. Süre, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren işlemeye başlar. Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur; arabuluculuk süreci zamanaşımını durdurur.

Kıdem ve İhbar Tazminatı Davalarında Hizmetlerimiz

• Fesih ve bordro belgeleriniz üzerinden alacak hesabının çıkarılması,
• Haklı nedenle fesih için ihtarname ve fesih bildirimi hazırlanması,
• Zorunlu arabuluculuk görüşmelerinde taraf vekilliği,
• Kıdem, ihbar ve diğer işçilik alacakları için dava açılması ve takibi,
• Bilirkişi hesap raporlarına itiraz ve ek rapor talepleri,
• Kesinleşen kararların icra yoluyla tahsili,
• İşveren tarafında fesih sürecinin ve ibranamenin hukuka uygun düzenlenmesi.

İşe iade davası açma hakkınız varsa, bu dava kıdem ve ihbar tazminatı hesabını da doğrudan etkiler; ayrıntılar için işe iade davaları sayfamıza bakınız. Diğer işçilik alacakları için Ankara iş hukuku avukatı sayfamızı inceleyebilirsiniz. Kıdem ve ihbar tazminatı hesabınızı belgeleriniz üzerinden çıkararak, dava açmadan önce elinizdeki hakkın gerçek tutarını görmenizi sağlıyoruz.

Kıdem ve ihbar tazminatı Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Tazminat Hesabınızı Birlikte Değerlendirelim

Ödenen tutarın doğru hesaplanıp hesaplanmadığı, bordrolarınız ve fesih belgeleriniz incelenerek tespit edilir.

• Telefon: 0553 233 61 86
• E-posta: avfatihgokce@gmail.com
• Adres: Kızılay, Şht. Adem Yavuz Sk. No:4 D:26, 06420 Çankaya / Ankara

Hemen Ara: 0553 233 61 86
E-posta Gönder

Av. Fatih Gökçe
Gökçe Avukatlık Bürosu